2010_05_29_koolhydraten.jpg

Originally uploaded by Metabool

Je doet gauw een paar boodschappen die niet iedere supermarkt verkoopt (vooruit, een beetje gratis reclame) en grist de kassabon uit het winkelwagentje. Een paar uur later klinkt er een homerisch gelach uit de voorkamer. Je partner zit je kassabonnen door te nemen en komt niet meer bij. Het is meteen duidelijk dat deze kassabon niet van mij kan zijn. Eén en al geraffineerde koolhydraten met als kennelijke goedmaker twee liter Optimel uit de chemische fabriek. Hoewel je natuurlijk nooit kunt oordelen op grond van één winkelwageninhoud vraag ik me wel af hoe de persoon er uitziet die dit afgerekend heeft. Vraagt u zich ook weleens iets dergelijks af?

Als ik, man, 56 jaar oud, de richtlijnen van het Voedingscentrum volg dan eet ik slechts 1500 calorieën zonder tussendoortjes. Ik ben redelijk actief, dus dat is voor mij een regelrecht hongerdieet. Klinkt leuk als je wilt afvallen maar met de hele dag honger lukt dat niet.

Hoe voorkom je honger en zorg je er toch voor dat je stofwisseling goed op gang blijft? Door om te beginnen de overdaad aan koolhydraten in de voeding te verminderen en in plaats daarvan meer vetten en eiwitten te consumeren. Daar verminder je al enorm de kans op honger mee.

Het komt je gezondheid ten goede als je geraffineerde voedingsmiddelen zoveel mogelijk in het schap van de supermarkt laat liggen. Ondanks de gezondheidsclaims op veel verpakkingen zijn die namelijk zo arm aan vitale bestanddelen dat daarvan je stofwisseling van slag raakt. Je vergroot de kans op insulineresistentie, en daarmee op overgewicht en diabetes, dramatisch met die fabrieksmeuk.

Kun je van maaltijden die bereid zijn met volwaardige voedingsmiddelen als kaas, room, boter, goed vlees, vis, verse groente, volkoren producten, goeie olijfolie etc. genieten? Ik denk juist veel meer dan met chemisch op smaak gebrachte light liflafjes in de vorm van ‘gezondheids’producten met suggestieve namen als Vitalinea, Goede Start, Fridéale, Optimel en wat dies meer zij. Als je bedenkt dat dergelijke producten mede de oorzaak zijn van de huidige obesitasepidemie door lichaam en geest voor de gek te houden, dan lijkt mij de keuze niet eens moeilijk.

“Transvet uit zuivel ook ongunstig voor cholesterol”, kopt een veel gekopieerd artikel op een aantal weblogs over gezondheid. Interessant, want veelal werd aangenomen dat natuurlijke transvetzuren onschadelijk voor de gezondheid zijn, in tegenstelling tot de transvetzuren die ontstaan bij het kunstmatig harden van plantaardige vetten.

Ingeborg Brouwer en Martijn Katan hebben alle relevante onderzoeken naar transvetzuren van de afgelopen twintig jaar geanalyseerd en daaruit geconcludeerd dat transvetzuren van dierlijke oorsprong het cholesterol ongunstig beïnvloeden en daardoor het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Ze pleiten er dan ook voor om het aandeel dierlijke vetten in het voedsel nog verder terug te dringen.

Het onderzoeksartikel haalt enkele onderzoeken aan waaruit de schadelijkheid van transvetzuren voor hart en bloedvaten blijkt. Het overgrote deel van de onderzoeken gaat echter over het verband tussen industrieel geproduceerde en dierlijke transvetzuren en cholesterol en bloedvetten. Slechts één onderzoek, een Deense meta-analyse, is gedaan naar een directe associatie tussen dierlijke transvetzuren en hart- en vaatziekten. Juist dit onderzoek vindt dat verband niet.

De conclusie van Brouwer en Katan is niet dat er een verband tussen dierlijke transvetzuren en hart- en vaatziekten is. Ze wijzen op de invloed van transvetzuren op het cholesterol om via die omweg ‘aan te tonen’ dat dit verband er wél is. Dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor het verband tussen cholesterol en hart- en vaatziekten leggen deze wetenschappers kennelijk naast zich neer. Dat heel veel wetenschappers dat doen is daarom nog geen rechtvaardiging.

Sommige dingen moet je tweemaal lezen voordat goed tot je doordringt wat er staat. “Dat onderzoekers het ongunstige effect van verzadigd vet niet kunnen aantonen, betekent niet dat het effect er niet is”, staat letterlijk op de website van het Voedingscentrum. Jarenlang zijn we bestookt met “Let op vet”, “Gebruik olie of margarine uit een kuipje” en wat dies meer zij om ons maar onverzadigde vetten naar binnen te laten werken ten koste van verzadigde vetten en wat geeft het Voedingscentrum eindelijk toe? Inderdaad, er is geen enkel bewijs voor de schadelijkheid van verzadigd vet!

Zien is geloven? Daar dus: http://www.voedingscentrum.nl/nl/voedingscentrum/nieuws/6-tips-tegen-vet.aspx

Uit een enquête op een afvalwebsite blijkt dat verreweg de meeste zwaarlijvigen geen enkel benul hebben van waar hun overgewicht door veroorzaakt wordt. Veel te veel ‘deskundigen’ weten evenmin waar overgewicht door veroorzaakt wordt en verkondigen standpunten waar geen (recente) wetenschappelijke onderbouwing voor is. Wat ligt er toch in vredesnaam meer voor de hand dan met man en macht eerst die oorzaken eens te achterhalen?

Decennialang wordt ons al geadviseerd om minder te eten en meer te bewegen, minder calorieën en minder verzadigd vet naar binnen moeten werken. De resultaten liegen er niet om. We eten 20 procent meer groente en fruit dan in de zeventiger jaren, terwijl we 25 procent meer bewegen. Lichaamsbeweging is ontegenzeggelijk een goed middel om insulineresistentie tegen te gaan maar zijn we slanker met dit beleid geworden? Integendeel, aanzienlijk zwaarder zelfs!

Ook als we de balans opmaken van de afgelopen vijf jaar, waarin het Convenant Overgewicht van Paul Rosenmöller zich moest bewijzen zette deze tendens door. We leven steeds ‘gezonder’ maar worden desondanks zwaarder.

Het is verbijsterend dat er nauwelijks aandacht is voor de oorzaken van overgewicht. De overheid, verreweg de meeste wetenschappers, voedingsdeskundigen, artsen en diëtisten, vrijwel iedereen volgt de gebaande paden van energiebalans (je eet meer dan je verbrandt), calorieën beperken en minder vet eten. Dom, want het zou na die ruim dertig jaar toch duidelijk moeten zijn dat die richtlijnen niet werken of erger, juist tot meer overgewicht leiden.

Vanmiddag boodschappen gedaan bij de Lidl. Groente en fruit zijn daar best goed, veel biologisch maar de rest van het assortiment is redelijk arm aan chemicaliën, blijkt uit allerlei onderzoeken. Een mooi alternatief voor de natuurvoedingswinkel, als je van een beperkt budget moet rondkomen. Natuurlijk is niet alles wat de Lidl verkoopt even gezond maar ik was benieuwd wat de Diät Schokolade van het huismerk BelArom in zou houden, die ik tegenkwam op een tijdelijke display. Ik verwachtte eerlijk gezegd een percentage kunstmatige zoetstoffen maar het spul bleek voor 42% uit Fruchtzucker, vruchtensuiker oftewel fructose, te bestaan. Als je bedenkt dat een hoge inname van fructose de beste manier is om insulineresistentie, oftewel diabetes type 2 te genereren weet je meteen dat deze “dieetchocolade” alleen maar bijdraagt aan de obesitogene ramp die ons teistert.

Diabetes type 2, want daar gaat het over, en overgewicht zijn allebei het gevolg van insulineresistentie. Voor sommigen is dit het intrappen van een open deur maar deze opvatting, die veel meer recht doet aan de verslavingsziekte die diabetes type 2 is, wint maar heel langzaam terrein.

Verreweg de meeste mensen, ook professionals in de gezondheidszorg, denken dat diabetes wordt veroorzaakt door overgewicht. Daardoor krijgen diabetici steevast te horen dat ze flink moeten afvallen, waardoor hen en passant een schuldgevoel aangepraat wordt omdat dit suggereert dat ze het helemaal aan zichzelf te wijten hebben door teveel te eten.

En verdomd, als het diabetici met overgewicht lukt om af te vallen, doorgaans met heel veel moeite, verbetert inderdaad de diabetes, waardoor insulinespuiters kunnen minderen of op tabletten overgaan en tablettenslikkers eveneens kunnen minderen of stoppen. Ziejenouwel dat diabetes wordt veroorzaakt door overgewicht? Dus, calorieën beperken?

Nou, daar valt wel iets op af te dingen. Door de hoeveelheid calorieën beperkt te houden wordt automatisch de koolhydraatinname beperkt. Daardoor verbetert de gevoeligheid van de insulinereceptoren. Echter, de aanbevolen hoeveelheid koolhydraten is volgens de gangbare leer nog steeds aanzienlijk door de veronderstelling dat we die hard nodig hebben voor onze gezondheid. Het gevolg is dat de koolhydraatverslaving, die onlosmakelijk verbonden is met insulineresistentie, in stand blijft. Daardoor blijft het ontzettend moeilijk om van zoetigheid en koolhydraatrijke tussendoortjes af te blijven.

Het verklaart waarom juist koolhydraatbeperkte dieetvarianten zo goed werken bij diabetes en overgewicht. Diabetici zijn ziek geworden en verslaafd geraakt aan geraffineerde koolhydraten en worden beter door die te beperken.

En nu eens kijken hoe lang het duurt voordat het merendeel van de professionals en het Voedingscentrum eindelijk eens wijzer worden.

Dit vroeg een HBOV-student zich af op de website van Nursing. Ze hielp een diabetespatiënt bij het maken ven een menukeuze. Een speciaal dieet bij diabetes, zowel type 1 als type 2, is niet nodig, is de gangbare opvatting. Een normale, gezonde voeding is het beste voor iedereen, ook voor diabetici. Daar ben ik het mee eens, ware het niet dat hiermee bedoeld wordt dat we moeten eten volgens de normen van het Voedingscentrum; u weet wel, niet te veel calorieën, vetarm etc.

Echter, de adviezen van het Voedingscentrum zijn niet gezond, niet voor gezonde mensen, dus ook niet voor diabetici. Dit overheidsorgaan adviseert ons een hongerdieet. Als je je er aan probeert te houden móet je tussendoor wel het een en ander naar binnen werken om niet uitgehongerd de dag door te komen. Een van de diëtisten waar het Voedingscentrum door bestierd wordt wist me te vertellen dat de adviezen gebaseerd waren op het gegeven dat mensen nu eenmaal snaaien en dus veel meer calorieën naar binnen werken dan ze denken. Een fraai staaltje van logica omkeren.

Natuurlijk ontgaat het de wakkere mensen van het Voedingscentrum ook niet dat we alleen maar zwaarder worden maar laten we eens kijken naar de gevolgen van die adviezen. Het Voedingscentrum adviseert niet alleen veel te weinig calorieën om de dag door te komen maar ook een hoog percentage koolhydraten. Daarbij gaat men er kennelijk van uit dat we regelmatig tussendoortjes naar binnen werken die eveneens grotendeels uit koolhydraten bestaan. Met dergelijke richtlijnen is het geen wonder dat het Convenant overgewicht mislukt is.

Mogen diabetespatiënten suiker? Bij type 2 is dat feitelijk het toedienen van de verslavende stof aan de verslaafde, met meer insulineresistentie tot gevolg. Type 1 moet al die onnodig toegediende koolhydraten met insuline wegspuiten. Natuurlijk is het goed dat er insuline is maar het uitgangspunt zou moeten zijn om de inzet van dat hormoon tot het uiterste minimum te beperken door weinig koolhydraten te consumeren en zeker geen geraffineerde, zoals suiker.

”We hebben veel bereikt op het gebied van aandacht en bewustwording”, zegt Paul RosenMöller, voorzitter van het Conventant Overgewicht. Dat heeft echter niet geleid tot minder mensen met overgewicht. Integendeel; het aantal te zware mensen mensen nam de afgelopen vijf jaar toe.

Vandaag overhandigt Rosenmöller het eindrapport Convenant overgewicht aan minister Klink. Tegelijkertijd tekent hij een nieuw contract met de minister onder de naam Convenant Gezond Gewicht. Hiermee moet Nederland over vijf jaar de gezondste jongeren van Europa hebben.

Ik ben benieuwd hoe Rosenmöller de acties onder dit convenant denkt te gaan financieren. Wederom door sponsoring van Mars/Masterfoods? U weet wel, niet alleen van Mars maar ook van Bounty, Snickers, M&M’s etc. Dan weet ik wel wat “alle aandacht en bewustwording” over vijf jaar op zal leveren. Nog veel meer overgewicht.

Om kinderen te stimuleren gezonder te ontbijten of misschien wel überhaupt aan het ontbijt te krijgen heeft het Voedingscentrum een actie gelanceerd.

Het plan begint met het advies om volkorenbrood te eten. Dat is prima maar daarna houdt het op. Op die volkorenboterham moet namelijk een flinter halvarine en zoet beleg, zoals honing, vruchtenhagel of stroop.

Die actie zou ‘Snoepen doe je zo’ moeten heten. Kinderen, zeker jonge kinderen, hebben vetten nodig voor hun groei en absoluut ook eiwitten die in dit ontbijtplan van het Voedingscentrum schitteren door afwezigheid.

Als je daarnaast bedenkt dat veel kinderen met een insulineresistentie, een voorstadium van ouderdomsdiabetes, rondlopen dan denk ik dat het Voedingscentrum de weg volledig kwijt is met dit advies.

Kijkt u gerust zelf: http://www.voedingscentrum.nl/nl/voedingscentrum/nieuws/ontbijten-doe-je-zo.aspx

Als u er, behalve die vezels, iets gezonds aan kunt ontdekken dan hoor ik dat graag.