Hoog cholesterol door vet of stress?

Kies Gezond Vet Onlangs werd de Kies Gezond Vetwijzer gepresenteerd door de stuurgroep Kies Gezond Vet. Zoals ik verwachtte adviseert de olieverwerkende lobby ook aan kinderen om margarine op brood te smeren maar schandalig vind ik de zwartmakerij van boter omdat er in dierlijke vetten transvetten voorkomen. Erkend wordt wel dat de structuur anders is dan die van industriële transvetzuren maar dat de invloed op het cholesterol hetzelfde is. Dat zou best kunnen maar, zo blijkt uit foldermateriaal van hetzelfde Voorlichtingsbureau MVO, de invloed op het bloedcholesterol van vetten is minimaal. Het gaat om een tijdelijke stijging of daling van nog geen 0,04 mmol/l of minder, dus waar zouden we ons druk over maken?

De bloedcholesterolwaarden worden door het laboratorium hoogstens in tienden uitgedrukt en geenszins in honderden, zoals bij het tabelletje van MVO. En nee, er is geen sprake van een cumulerend effect want het lichaam reguleert zelf de cholesterolspiegel. De volgende dag begin je met je ontbijtje gewoon weer opnieuw en wederom met de lunch en met het avondeten. De directe invloed van voeding op het bloedcholesterol is dus uitermate klein, zeg maar te verwaarlozen. Een structureel verhoogd cholesterol kan wel veroorzaakt worden door voortdurend ongezonde voedingsgewoontes en roken. Maar bij zo’n ongezonde leefstijl moet je vooral denken aan geraffineerd fabrieksvoedsel, zoals margarines, junkfood en kant-en-klaar. Maar je cholesterol stijgt pas echt spectaculair door stress, zowel lichamelijk als geestelijk. Laat je cholesterol maar eens bepalen als je net geopereerd bent. Dat is niet zo gek want cholesterol is de grondstof voor cortisol, het stresshormoon en een operatie is nu eenmaal een vorm van (lichamelijke) stress.

Cholesterol is overigens ook de grondstof voor vitamine D, waar heel veel mensen tekort aan hebben. Je zou je af kunnen vragen of de vet- en cholesterolfobie een rol speelt bij dat vitaminetekort.

Verzwegen wordt door de MVO de verwoestende invloed van industriële transvetten op ons lichaam in de vorm van hartellende en kanker, in tegenstelling tot natuurlijke transvetten. De hoeveelheid industriële transvetten is weliswaar teruggedrongen maar een jaar of twee geleden las ik nog dat de industrie heel graag geharde vetten gebruikt vanwege de vele voordelen, lees: prettige verwerkingseigenschappen in de fabriek, en de transvetten op de koop toe neemt. Goed, de manier van harden is aan het veranderen maar ik heb er mijn twijfels over of die nieuwe methode wel zo goed is voor onze gezondheid. Een overmaat aan linolzuur, die deze industriële vetten doorgaans bevatten, is dat in ieder geval niet.

Tenslotte zij vermeld dat cholesterol niet gemaakt wordt van verzadigd vet maar van koolhydraten en dat cholesterol in de voeding nauwelijks tot geen invloed heeft op het bloedcholesterol. En dat het menselijk lichaam zelf in staat is om koolhydraten te maken. Dat heet gluconeogenese.

Gepubliceerd in Cholesterol, Hart en bloedvaten, Voeding | Laat een reactie achter

Het Voedingscentrum over Kokosolie

kokosolieVijf vragen over kokosolie aan Patricia Schutte, woordvoerder van het Voedingscentrum op gezondheidsnet.nl. Ze begint uit te leggen dat kokosolie voor een belangrijk deel bestaat uit laurinezuur, een verzadigd vet dat onder andere ook in moedermelk, jawel, in moedermelk, en boter voorkomt. Schutte bestempelt kokosolie als af te raden omdat het LDL-cholesterol erdoor wordt verhoogd. Een nogal onvolledige uitspraak, want laurinezuur verhoogt ook het HDL, wat juist weer goed zou zijn. Zelfs Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer, die zich met regelmaat over slechte vetten opwindt, verklaart in zijn column dat kokosolie een neutraal effect op de gezondheid heeft. Patricia Schutte orakelt nog even verder dat het om het effect op lipoproteïnen gaat volgens een rapport van de EFSA uit 2010. Inderdaad, mevrouw Schutte, is er maar één soort cholesterol die door het lichaam wordt vervoerd door verschillende soorten lipoproteïnen, het LDL en het HDL. Het gaat om een vreemd rapport, vreemd omdat de conclusie wordt getrokken dat verzadigd vet slecht is voor hart en bloedvaten terwijl dat niet ondersteund wordt door de wetenschappelijke onderzoeken waarop dat rapport gebaseerd zou zijn.

Natuurlijk moeten we de vele overtrokken claims over kokosolie met een korreltje zout nemen maar als Schutte een lichtverteerbare, stabiele olie, die geen negatieve invloed op de gezondheid heeft en uitstekend geschikt is om in te bakken en te frituren afraadt als slecht voor de gezondheid dan maakt ze daarmee duidelijk dat ze haar huiswerk als voedingsdeskundige niet doet. En dat is kwalijk als je de woordvoerder bent van een door ons allemaal betaald instituut, dat onafhankelijke, eerlijke informatie over voeding pretendeert te geven maar dit vervolgens niet doet.

Gepubliceerd in Cholesterol, Hart en bloedvaten, Voeding | Laat een reactie achter

Nederland breekt dikterecord

We hebben als Nederland weer eens een twijfelachtig record gehaald. De helft van ons is te dik, vooral mannen. Eerlijk gezegd vind ik het niet zo’n verrassing, gezien de tendens van de afgelopen jaren in die richting. Zonder dat ze er blijk van geven het rapport van het RIVM grondig bestudeerd te hebben geven coryfeeën op het gebied van gezondheid en overgewicht vast hun commentaar.

Minister Edith Schippers heeft meteen 70 miljoen uitgetrokken om sporten in de buurt te bevorderen. Dat is mooi, want iedereen weet dat lichaamsbeweging gezond is. Maar helpt het ook tegen overgewicht?

Paul Rosenmöller van het Convenant Gezond Gewicht en Patricia Schutte van het Voedingscentrum zitten er volgens mij iets dichterbij. Ze stellen dat overgewicht vooral veroorzaakt wordt door de omgeving die mensen verleidt om ongezonde keuzes te maken. Ze zien echter geen ommezwaai op korte termijn omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn. Schutte denkt zelfs dat het nog tientallen jaren zal gaan duren voordat de mensen dermate bewust zijn dat ze hun gedrag gaan veranderen, net als bij roken. Maar nu zie ik wel een parallel. De tabaksindustie is er vele tientallen jaren in geslaagd om de overheid af te houden van maatregelen tegen het roken die echt werken.

Als je goed leest zie je de voedingsmiddelenindustrie hetzelfde kunstje flikken. Die is namelijk een van de vele partijen in de convenanten van Paul Rosenmöller. Een heel belangrijke partij, zo niet de belangrijkste. Daar ben ik het roerend mee eens. Niet om die belangrijkste partij dan ook meteen maar de belangrijkste rol toe te bedelen, tegen zichzelf. Want dat zie ik gebeuren, net als bij de sigaretten- en de drankbranche. De slager die zijn eigen vlees keurt.

Gepubliceerd in Diabetes, Geen categorie, Overgewicht, Voeding | Laat een reactie achter

Opzouten?

6507-000073Ook de Consumentenbond is gestart met een campagne om zout in ons voedsel te reduceren, met de welluidende titel ‘Opzouten!’
De toon wordt gezet vanuit de vooronderstelling dat ‘iedereen weet dat zout slecht is’. Is dat zo? De Nierstichting:

Waarom is zout slecht voor je nieren? Zout is een gevaar voor de gezondheid: het verhoogt de bloeddruk en daarmee het risico op nierschade. Maar zout heeft ook een direct schadelijk effect op de nieren. Bij nierpatiënten die veel zout gebruiken gaat de nierfunctie sneller achteruit, zodat dialyse of transplantatie eerder nodig is. Minder zout gebruiken kan leiden tot gezondheidswinst: de bloeddruk gaat naar beneden, minder hart- en vaatziekten en vertraging van de achteruitgang van nierfunctie.

Niets over het effect van zout op gezonde mensen… Laten we er dus van uitgaan dat iedereen met gezonde nieren moeiteloos een overschot aan zout het lichaam uit zolang het om slechts een enkele gram ‘teveel’ gaat. Er was al langer kritiek op de aanname dat zout per definitie slecht voor iedereen is maar recent onderzoek van professor Jan Staessen van de Leuvense Universiteit onderbouwt de kritiek op die aanname. Ook een artikel in de New York Times is interessant.

Van deze actie is even voorspelbaar als bij antivetcampagnes dat er niet meer dan een marginaal effect mag worden verwacht op onze gezondheid. Hoogstens bij een enkele hypertensiepatiënt, en dan nog slechts enkele punten bloeddrukverlaging.

Op gezonde mensen heeft reductie geen enkel effect. Hoewel zoutreductie voor sommige hypertensiepatiënten een verbeteringsfactor kán zijn krijg je geen hypertensie van zout. Integendeel, mensen die al weinig zout gebruiken lopen juist het risico op hartklachten als ze nog minder gaan gebruiken. Zout is een vitale stof. We kunnen niet zonder, terwijl het van nature niet in ons voedsel voorkomt. We moeten dus zout toevoegen aan ons voedsel, hoewel, en dat is terechte kritiek, de industrie vaak hopeloos overdrijft met de hoeveelheden.

Toch is dit een flutactie die de aandacht van de werkelijke problemen afleidt. Een echt probleem zijn de gigantische hoeveelheden geraffineerde suikers die de industrie in ons voedsel verwerkt. Zonder candybars werk je daarmee al een overdosis suiker naar binnen, ook via voedingsmiddelen met gezondheidsclaims, zoals Actimel of andere zuiveldrankjes die vaak voor een tiende uit suiker bestaan. Dat is 20 gram suiker per glas. Daar kan zelfs geen enkele frisdrank tegenop!

Gepubliceerd in Hart en bloedvaten, Voeding | Laat een reactie achter

Menopauze en hart- en vaatziekten

P1050457
Als u al heel af en toe tv kijkt dan kun u de reclamespotjes met Karin Bloemen, die de zegeningen van Becel pro-activ al vele maanden aanprijst, niet gemist hebben. Vrouwen in de overgang hebben een grotere kans op een verhoogd “chollesterol” ‘dus’ zouden ze dat moeten verlagen met Becel pro-activ.


Weer een doelgroep voor functional foods, zeg maar medicinaal voedsel, erbij.
Totdat er afgelopen week een nieuw onderzoek werd gepubliceerd in het British Medical Journal waaruit blijkt dat de hormonale veranderingen van de overgang helemaal geen verhoogd risico op hart- en vaatziekten veroorzaken.

Als door een wesp gestoken reageerde de marketingafdeling van Unilever prompt met een herhaling van een eerdere publicatie op o.a. www.verlaagcholesterol.nl, waarin vermeld wordt dat tijdens de menopauze het LDL-cholesterol stijgt.

De werkelijkheid is dat er geen enkel verband is tussen de menopauze en stijging van cholesterol. De werkelijkheid is dat de cholesterolspiegel een zekere correlatie heeft met de leeftijd. De werkelijkheid is dat er nog nooit een verband is aangetoond tussen de cholesterolspiegel en het vóórkomen van hart- en vaatziekten. De werkelijkheid is dat er nog nooit aangetoond is dat cholesterolverlaging het risico op hart- en vaatziekten verlaagt. Eerder het tegendeel.

Een open vraag op bovenstaand forum “Uit welk onderzoek blijkt dat de menopauze het risico op hart- en vaatziekte verhoogt?” wordt als offensief beschouwd:Becel_te_offensief
Ik vraag me af hoelang het duurt voordat mijn vraag openbaar wordt en of ik antwoord krijg:
Becel_censuur
Vooruit, toch een reactie, na ongeveer een etmaal. Helaas nietszeggend, vergezeld van een link die een foutmelding oplevert. Ik heb ze een hint gegeven over de Cochrane Collaboration, een onafhankelijke groep topwetenschappers op gezondheidsgebied, met een wel werkende link. En ook die bleek keurig geplaatst te zijn, weliswaar met een irritante vertraging van een etmaal. Enfin, trek uw eigen conclusies, zou ik zeggen.

Gepubliceerd in Cholesterol, Hart en bloedvaten, Voeding | Laat een reactie achter

Vloerkorenbrood

Meestal bak ik tegenwoordig mijn brood zelf. Dat is wat meer werk en het heeft wel meer nadelen dan gewoon halen bij de bakker, want goedkoper is zelf bakken doorgaans niet als je meer uitgeeft dan aan de allergoedkoopste ingrediënten. Er gaat bij mij steevast een klontje roomboter in en een ei. Die ingrediënten komen de smaak ten goede en verder weet ik ook veel beter wat er allemaal in mijn boterhammetjes zit. In ieder geval geen kunstmatig geharde plantaardige olie.

Maar soms komt het net iets beter uit om een halfje uit de supermarkt mee te nemen. Dat was vandaag dus de Jumbo. Er lagen nogal wat soorten brood, zoals gebruikelijk maar ik kon nergens een volkorenbroodje vinden. Dan maar vragen. ‘Maar dat vloer koren is ook volkorenbrood, meneer!”, verzekerde het meiske achter de broodcounter me. “Dat staat er anders niet op, maar goed, als u het zegt neem ik dat zonder meer aan.”

Tegen mijn gewoonte en in goed vertrouwen las ik het stickertje met de ingrediëntenverantwoording niet maar thuisgekomen haalde ik de schade in:
VLOER KOREN GOUDEERLIJK, heette het halfje vloerbrood. Ingrediënten: volkorentarwemeel, water, roggemeel, tarwegluten, tarwebloem, roggebloem, bakkersgist, tarwescalp, bakkerszout, tarwezuurdesem (gedroogd), moutextract (gerst), plantaardige olie (koolzaad. palm).

Het kan dus zomaar zijn dat volkoren tarwemeel minder dan de helft uitmaakt van de totale meelingrediënten. Nee, Jumbo, dan mag een brood inderdaad geen volkorenbrood genoemd worden. ‘Vloer koren’ leest echter, met of zonder spatie, wel zo, waardoor kennelijk ook het eigen personeel op het verkeerde been gezet wordt.

Is dit erg? Ik vind van wel, want in feite is me voor de helft witbrood verkocht met de suggestie dat het om volkorenbrood ging. Ik vind dat kwalijk, te meer omdat volkorenbrood bijna altijd gekocht wordt om gezondheidsredenen. Het zal wel legaal zijn maar het is natuurlijk puur bedrog. Om daar dan ook nog ‘Goudeerlijk’ achter te zetten is een gotspe.

Gepubliceerd in Diabetes, Overgewicht, Voeding | Laat een reactie achter

Kees verlaagt cholesterol

“Gek op kaas, maar wel bewust van je cholesterol? Voor die mensen is er kees, een 45+ kaas waarin melkvetten zijn vervangen door gezondere, plantaardige vetten”, kopt de Consumentengids.

Het stukje gaat door: “als je één boterham per dag met gewone 48+ kaas vervangt door een boterham met keeskaas, vermindert je risico op een hartinfarct met 3,6%. Dit betekent dat als iemand een risico heeft van 8%, dit daalt naar 7,7%.”

Geweldig, toch? Die keeskaas is geen voedings- maar een geneesmiddel! Maar dat weet ik dus nog zo net niet. Als ik goed ben geïnformeerd is er nooit één enkel bewijs  geleverd voor gezondheidswinst door cholesterolverlaging. Sterker, er is nog steeds geen enkel bewijs voor verzadigde vetten als veroorzaker van cardiovasculair onheil. Maar goed, de Consumentenbond weet kennelijk beter. Ik ga het deze organisatie eens vragen.

Gepubliceerd in Cholesterol, Hart en bloedvaten, Voeding | Laat een reactie achter

Winkelwageninhoud


2010_05_29_koolhydraten.jpg

Originally uploaded by Metabool

Je koopt snel een paar dingen die niet iedere supermarkt verkoopt (vooruit, een beetje gratis reclame) en grist de kassabon uit het winkelwagentje. Een paar uur later klinkt er een homerisch gelach uit de voorkamer. Je partner zit je kassabonnen door te nemen en komt niet meer bij. Het is meteen duidelijk dat deze kassabon niet van mij kan zijn. Eén en al geraffineerde koolhydraten met als kennelijke goedmaker twee liter Optimel uit de chemische fabriek. Hoewel je natuurlijk nooit kunt oordelen op grond van één winkelwageninhoud vraag ik me wel af hoe de persoon er uitziet die dit afgerekend heeft. Vraagt u zich ook weleens iets dergelijks af?

Gepubliceerd in Cholesterol, Diabetes, Hart en bloedvaten, Overgewicht, Voeding | 3 Reacties

Overgewicht door gezondheidsvoedsel

Als ik, man, 56 jaar oud, de richtlijnen van het Voedingscentrum volg dan eet ik slechts 1500 calorieën zonder tussendoortjes. Ik ben redelijk actief, dus dat is voor mij een regelrecht hongerdieet. Klinkt leuk als je wilt afvallen maar met de hele dag honger lukt dat niet.

Hoe voorkom je honger en zorg je er toch voor dat je stofwisseling goed op gang blijft? Door om te beginnen de overdaad aan koolhydraten in de voeding te verminderen en in plaats daarvan meer vetten en eiwitten te consumeren. Daar verminder je al enorm de kans op honger mee.

Het komt je gezondheid ten goede als je geraffineerde voedingsmiddelen zoveel mogelijk in het schap van de supermarkt laat liggen. Ondanks de gezondheidsclaims op veel verpakkingen zijn die namelijk zo arm aan vitale bestanddelen dat daarvan je stofwisseling van slag raakt. Je vergroot de kans op insulineresistentie, en daarmee op overgewicht en diabetes, dramatisch met die fabrieksmeuk.

Kun je van maaltijden die bereid zijn met volwaardige voedingsmiddelen als kaas, room, boter, goed vlees, vis, verse groente, volkoren producten, goeie olijfolie etc. genieten? Ik denk juist veel meer dan met chemisch op smaak gebrachte light liflafjes in de vorm van ‘gezondheids’producten met suggestieve namen als Vitalinea, Goede Start, Fridéale, Optimel en wat dies meer zij. Als je bedenkt dat dergelijke producten mede de oorzaak zijn van de huidige obesitasepidemie door lichaam en geest voor de gek te houden, dan lijkt mij de keuze niet eens moeilijk.

Gepubliceerd in Diabetes, Overgewicht, Voeding | 1 Reactie

Melkvet schadelijk voor de gezondheid?

boter“Transvet uit zuivel ook ongunstig voor cholesterol”, kopt een veel gekopieerd artikel op een aantal weblogs over gezondheid. Interessant, want veelal werd aangenomen dat natuurlijke transvetzuren onschadelijk voor de gezondheid zijn, in tegenstelling tot de transvetzuren die ontstaan bij het kunstmatig harden van plantaardige vetten.

Ingeborg Brouwer en Martijn Katan hebben alle relevante onderzoeken naar transvetzuren van de afgelopen twintig jaar geanalyseerd en daaruit geconcludeerd dat transvetzuren van dierlijke oorsprong het cholesterol ongunstig beïnvloeden en daardoor het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Ze pleiten er dan ook voor om het aandeel dierlijke vetten in het voedsel nog verder terug te dringen.

Het onderzoeksartikel haalt enkele onderzoeken aan waaruit de schadelijkheid van transvetzuren voor hart en bloedvaten blijkt. Het overgrote deel van de onderzoeken gaat echter over het verband tussen industrieel geproduceerde en dierlijke transvetzuren en cholesterol en bloedvetten. Slechts één onderzoek, een Deense meta-analyse, is gedaan naar een directe associatie tussen dierlijke transvetzuren en hart- en vaatziekten. Juist dit onderzoek vindt dat verband niet.

De conclusie van Brouwer en Katan is niet dat er een verband tussen dierlijke transvetzuren en hart- en vaatziekten is. Ze wijzen op de invloed van transvetzuren op het cholesterol om via die omweg ‘aan te tonen’ dat dit verband er wél is. Dat er geen wetenschappelijk bewijs is voor het verband tussen cholesterol en hart- en vaatziekten leggen deze wetenschappers kennelijk naast zich neer. Dat heel veel wetenschappers dat doen is daarom nog geen rechtvaardiging.

Gepubliceerd in Cholesterol, Hart en bloedvaten, Voeding | 1 Reactie